Monosacchariden (Enkelvoudige Suikers)

Monosacchariden zijn de eenvoudigste koolhydraten. Deze zijn onder te verdelen in aldosen en ketosen. De formule voor monosacchariden is (CH2O)n. De kleinste zijn, met 3 koolstofatomen (n=3), glyceraldehyde en dihidroxyacetone. Glyceraldehyde wordt een aldose genoemd omdat het een aldehyde groep (R-CHO) bevat. Dihydroxyacetone wordt een ketose genoemd omdat het een keton groep RC(=O)R’ heeft. De keton en aldehyde groepen staan hieronder in rood weergegeven.

D- Glyceraldehyde & Dihydroxyaceton

Omdat Glyceraldehyde een asymmetrisch koolstof atoom heeft, zijn er daarom twee verschillende vormen van mogelijk. Deze twee vormen worden aangegeven met D- en L-Glyceraldehyde. De letter D en L, (D- van het Latijnse dexter, dat rechts betekent), de ander het voorvoegsel L- van het Latijnse laevo, dat links betekent) verwijzen naar het asymmetrische koolstofatoom het verst van de aldehyde of keton groep af (hier dus een na de onderste).

Er zijn voor aldose met drie koolstofatomen (triosen) twee verschillende vormen mogelijk. Voor aldose met vier koolstofatomen (tetrosen) zijn er vier verschillende mogelijk, omdat er dan twee asymmetrische koolstofatomen zijn. Aldose met vijf C-atomen (pentosen) zijn er acht verschillende en met zes C-atomen (hexosen) zijn er zestien verschillende.
Hieronder staan de verschillende aldosen weergegeven tot en met zes koolstofatomen. De aldehyde groep is weergegeven in het groen. Deze suikers hebben de D configuratie, aangegeven in het rood. Er is voor elk van deze aldose ook een L-vorm.

Aldosen & Ketosen

Bij ketosen zijn ook veel verschillende vormen te onderscheiden. Ketosen hebben ook D en L vormen, behalve dihydroxyacetone omdat deze geen asymmetrisch koolstofatoom heeft. Er zijn minder verschillende ketosen omdat ze een asymmetrisch koolstofatoom minder hebben.
Hieronder staan de verschillende ketosen tot en met zes koolstofatomen afgebeeld. Het zijn ketosen omdat ze een keton groep RC(=O)R’ bevatten (afgebeeld in groen). En de ketose hebben de D-configuratie (afgebeeld in het rood). Voor elk D-ketose is ook een L vorm.

Ketosen

De belangrijkste en bekendste monosaccharide zijn Glucose, fructose, galactose en ribose.

De vormen waarin glucose en fructose voorkomen in een oplossing zijn niet de tot nu toe voorgestelde gestrekte vormen, maar een ringvormige vorm.
Bij glucose reageert de aldehyde groep op het C-1 atoom met de hydroxylgroep op C-5 tot een ringvorm. Deze ringvorm wordt een pyranose genoemd omdat het lijkt op pyran. Zie onderstaande tekeningen:

Reactie van Glucose

Door het vormen van deze ring ontstaat er een asymmetrisch koolstofatoom op koolstofatoom 1, zodat er weer twee vormen mogelijk zijn. Deze twee vormen worden alfa en beta-D-Glucopyranose genoemd.
Ketose vormen ook een ringvorm. De keton groep op C-2 reageert met de hydroxyl groep op C-5 tot een ringvorm. Deze vijf ring wordt een furanose genoemd omdat het op furan lijkt.

Reactie van Fructose

Nieuws

Monosacchariden (Enkelvoudige Suikers)

AvB Voedingsadvies onderdeel van AvB Sports

Vanaf 1 oktober 2017 wordt AvB Voedingsadvies onderdeel van AvB Sports. De voedingspraktijk zal zelfstandig blijven bestaan. AvB Sports wordt een sportcentrum waar zeker plaats is voor voeding. De officiële opening van AvB Sports zal zijn in januari 2018.

Volgt u ons al op
SOCIAL MEDIA? start direct en blijf altijd op de hoogte
van het laatste nieuws en tip!

Facebook Youtube